કશું શાયદ નથી પસંદ!

લૂંટે ભલે મુશાયરો, આ મદ નથી પસંદ,છે
વ્યગ્ર હર સુખન, કશું શાયદ નથી પસંદ!

બેકાર લવ્ઝ ગોઠવી બેબસ જબાન પર,
ફિતરતના ફીફા ખાંડતી ફુરસદ નથી પસંદ.

પકવું છું હું ય ખીચડી બીરબલની જેમ રોજ,
બે-ચાર ઝાળમાં થતું ખદખદ નથી પસંદ.

ચાલે હરણની ચાલ ને ખોડાય તો ખડા,
મનમોજી વાયરે ચઢ્યા કાસદ નથી પસંદ.

પોઢ્યાં પિરામિડો તળે સૈકાઓથી સુખદ,
બસ જિસ્મમાંથી રૂહની રુખસદ નથી પસંદ!

Dishant.com Jukebox

This feature is powered by Dishant.com - Home of Indian Music

પશુપાલન મંત્રી

રંગે કાળા અને વાળે ધોળા એવા બિરજુ પ્રસાદ યાદવ પશુપાલન ખાતાના મંત્રી થયા એની ખુશીમાં પોતે અડધો ડઝન ભેંસો વચ્ચે ઊભા રહીને ફોટો પડાવ્યો.

બીજે દિવસે છાપામાં ફોટો છપાયો. નીચે લખેલું : ‘નવા પશુપાલન મંત્રી, તસ્વીરમાં ડાબેથી ચોથા !’

ડૉક્ટર-કાકા

કાકા : ડૉક્ટરસાહેબ, મને વહેમ રહ્યા કરે છે કે કોઈ મારો પીછો કરે છે.

ડૉક્ટર : એ વહેમ નથી, તમારું આગલું બિલ બાકી છે એટલે મારો કમ્પાઉન્ડર તમારો પીછો કરે છે !

સાભાર પરત...

લાગણીના સાગરે મસ્તી હતી !

હા, કવિ ને કાવ્યની કસ્તી હતી !

લ્યો ‘પરત સાભાર’ થૈ આવી ઘરે !

શું કિલોના ભાવની પસ્તી હતી ???

નવરાત્રી પ્રારમ્ભ...

આજે છે આસો સુદ એકમ.

આજથી સૌની વહાલી અને મા અંબાશક્તિની ઉપાસનાનું પર્વ એવી નવલી નવરાત્રિનો શુભારંભ.તો ચાલો મા આદ્યશક્તિની ઉપાસના કરી એ...

આજની સરસ એક વ્યંગ રચના જે આજના સમાજમાં પ્રવર્તી રહેલા નવરાત્રીના બહાના હેઠળ ચાલતી મોજમસ્તી તરફ ધ્યાન દોરે છે અને તેમની કલ્પના તો જુઓ કે માતાજીના ગરબામાં(મટકીમા) પડેલા કાણાં કદાચ આના તરફ જાણે આંગળી ચીંધી રહ્યા છે.તો મા જગદંબાને એક જ અરજ કે તેમના ભક્તોમાં રહેલા અવગુણો દૂર કરી તેઓ સદમાર્ગે ચાલે અને નવરાત્રીના ગરબા માત્ર મોજ કે શોખ ન રહેતા મા જગદંબાની ભક્તિનું પણ એક અભૂતપૂર્વ પર્વ બની રહે.તો ચાલો માણીએ આ નવરાત્રી...

જય માતાજી...

સનેડો લાલ લાલ સનેડો...

સનેડો સનેડો ભૈ…..ભૈ…..સનેડો લાલ લાલ સનેડો
હમજીને હાંભળજો લાલ લાલ સનેડો,
હમજી હકાય તો હમજજો લાલ સનેડો…

અલ્યા લાલી કરી પાઉડર કરી
સોડી બજારમાં જાય
ભલે ભાઈ ભાઈ ભલે
આડાઅવળાં ફાંફાં મારતી
હે કોઈને ઘાયલ કરતી જાય….લાલ સનેડો
હમજીને હાંભળજો લાલ લાલ સનેડો,
હમજી હકાય તો હમજજો લાલ સનેડો…

કાચી કરે આંખે લટકે
પાકી લોકો ખાય
પરણેલા બધા મોજું કરે
હે અલ્યા વાંઢા બગાહા ખાય…લાલ સનેડો
હમજીને હાંભળજો લાલ લાલ સનેડો,
હમજી હકાય તો હમજજો લાલ સનેડો…

હાંજ પડે ને દી આથમે
ભેંસો ખીલે બંધાય
વાંઢા મારા જુવાનિયા મેળામાં મોજું કરે
હે અલ્યા પરણેલા પસ્તાય….લાલ સનેડો
હમજીને હાંભળજો લાલ લાલ સનેડો,
હમજી હકાય તો હમજજો લાલ સનેડો…

આઝાદીનો એ ઉજમાળો દિવસ.....

આઝાદી મળ્યાને આજે પચાસ વર્ષ થઈ ગયાં. એ પ્રથમ દિવસે દિલમાં કેવો ઉત્સાહ હતો, ઉમંગ હતો. જે લોકોએ આઝાદી મળ્યા પછી શ્વાસ લીધો છે, જે લોકોએ યુનિયન જેકને લાલ કિલ્લા પર ફરકતો જોયો નથી, જે લોકોએ ગોરા લોકોના લશ્કરને સડક પર કૂચ કરતાં જોયું નથી, તેમને આઝાદીની ખુશી અને ખુમારી કેવી હોય તેનો ખ્યાલ ક્યાંથી આવે ? રાતે સૂતા હતા ત્યારે ગુલામ હતા. સવારે જાગ્યા ત્યારે આઝાદ થઈ ગયા હતા. ક્યાંક અડધી રાતે આકાશમાં એક તારો ખરી પડ્યો હતો અને એ પ્રત્યેક હિંદુસ્તાનીના દિલને રોશન કરી ગયો હતો. હું આજે પણ પાછળ ફરીને નજર કરું છું ત્યારે દિલના કોઈક ખૂણામાં એ દિવસને એક હીરાની જેમ ઝગારા મારતો જોઉં છું. જ્યારે સદીઓના ગહન અંધકારમાંથી નીકળીને ભારતે પહેલી વાર આઝાદીનો ઉજાસ જોયો હતો. સ્વતંત્રતાનો શ્વાસ લીધો હતો.
તે દિવસે કેવો જુસ્સો હતો ? કેટલો આનંદ અને ઉલ્લાસ હતો ! આખું મુંબઈ શહેર જાણે સાગમટે ઘરની બહાર ઊમટી પડ્યું હતું. એક મોટો માનવમહેરામણ સડક પર ઝૂમી રહ્યો હતો. જોકે મુંબઈ તો એનું એ હતું. એની ગરીબી પણ એની એ હતી. એના એ ફૂટપાથવાસીઓ હતા. એના એ ઝૂંપડપટ્ટીવાળાઓ હતા. બેકાર, નાગા-ભૂખ્યા. પણ તે દિવસે એમના ચહેરા પરની રોનક જો તમે જોઈ હોત ! જો કે તે દિવસે આમ તો ખાસ કંઈ બદલાયું નહોતું. પણ તમામના ચહેરા પરનું નૂર બદલાઈ ગયું હતું.
તે દિવસે ચોરોએ, ખિસ્સાકાતરુઓએ અને ગુંડાઓએ પણ બંધ પાળ્યો હતો. આખા દિવસમાં મુંબઈમાં ખૂનનો એક પણ બનાવ બન્યો નથી બન્યો. જાણે મૃત્યુએ પણ મોતનો મલાજો પાળ્યો હતો. લોકો વહેલી સવારથી પોતપોતાના ઘરેથી નીકળી નીકળીને સડકો પર દોડતા હતા. એકમેકથી અપરિચિત હોવા છતાં હાથમાં હાથ પરોવીને ચાલતા હતા. ગાતા હતા. નાચતા હતા. પાગલોની જેમ હસતા હતા. બીજે દિવસે આ આનંદ ઓસરી જશે. ભૂખ ફરી સતાવશે. બેકારી ફરી ઘેરી વળશે. ચોર લોકો ફરી ચોરી કરશે, ખિસ્સાકાતરુઓ ફરી ખિસ્સાં કાપશે તે ખરું, પણ આજે બધું બંધ. આજનો દિવસ તો કંઈક અનોખો જ હતો ! નવો જ પ્રકાશ ! જાણે હજુ હમણાં જ ગંગામાંથી સ્નાન કરીને નીકળ્યો છે ! એના નિર્દોષ ચહેરા પર પ્રથમ દિવસના શિશુના ચહેરા પર જે સ્મિત હોય છે તેવું સ્મિત હતું.
તે દિવસે મુંબઈમાં હજારો સરઘસ નીકળ્યાં હશે. તે દિવસે પ્રત્યેક ગલી એક સરઘસ હતું. પ્રત્યેક બજાર એક સરઘસરૂપે. જ્યાં જુઓ ત્યાં સરઘસ. જ્યાં જુઓ ત્યાં માનવમહેરામણ. જ્યાં જુઓ ત્યાં શોરબકોર. તે દિવસે પ્રત્યેક હૃદય એક સરઘસ. પ્રત્યેક હૃદયમાં દબાયેલો આનંદ, ઉમંગ, હર્ષોલ્લાસ, સદીઓથી દબાયેલી, કચડાયેલી ઈચ્છાઓ, આજે એકદમ નિર્બંધ રીતે પ્રગટ થઈ રહી હતી. તે દિવસે ત્રિરંગા ઝંડાને જોઈને આંખો ભીની થઈ જતી હતી. તે દિવસે અનુભવ થયો કે સમાજ એટલે શું ? દેશ એટલે શું ? દેશાભિમાન એટલે શું ? હૃદયની ધરતીના કોઈક ખૂણામાં ક્યાંક બીજ પડ્યું હશે. તેમાંથી આજે પંદરમી ઑગસ્ટે એકાએક કોંટો ફૂટીને જોતજોતામાં વટવૃક્ષ બનીને આકાશને આંબવા માંડ્યું. પ્રત્યેક જાલિમોને-તાનાશાહોને હું કહું છું – આ નાનકડા બીજથી ચેતજો. એ કદી મરતું નથી.
ઘણાંબધાં સરઘસોમાંથી નાની નાની ટુકડીઓ બનીને ગોવાલિયા ટૅંક પર બધા ભેગા થતા હતા. 1942ની 8મી ઑગસ્ટે ગાંધીજીએ અહીંથી જ અંગ્રેજોને ‘ક્વિટ ઈન્ડિયા’નું એલાન આપ્યું હતું. અને 9મી ઑગસ્ટે સરકારે કૉંગ્રેસ કારોબારીના તમામ આગેવાનોને – ગાંધીજી, પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ, મૌલાના આઝાદ, વગેરેને…. જેલમાં પૂરી દીધા હતા. એટલા માટે ગોવાલિયા ટૅંકનું ઐતિહાસિક મહત્વ છે. હજારોની સંખ્યામાં લોકો આ તરફ આવી રહ્યા હતા. જ્યાંથી આપણા લાડીલા નેતાઓએ અંગ્રેજોને ‘ક્વિટ ઈન્ડિયા’નો આદેશ આપ્યો હતો. ત્યાંથી જ અમે પણ અમારા સરઘસની શરૂઆત કરી. લેખકો, સાહિત્યકારો, ફિલ્મ જગતના સિતારાઓ અને થિયેટરોમાં કામ કરનારાઓનું એ સરઘસ હતું. કેટલાક ચહેરાઓ તો બરાબર યાદ છે. પૃથ્વીરાજ કપૂર અને રાજકપૂર ઢોલ અને ડફ વગાડતા હતા. જોહરા સહગલ અને અજરા બટ્ટ નાચતાં હતાં. ધીમે ધીમે તમામ લોકોએ નાચવાનું અને ગાવાનું શરૂ કરી દીધું. અરે, એટલે સુધી કે જેને વિશે એમ કહેવાય છે કે, ‘નાચનારીનું આંગણું વાંકું’ તેવા અબ્બાસ પણ પોતાના ઘોઘરા અવાજે ગાતા હતા, નાચતા હતા. સરદાર મજરૂહ, કૈફી, સાહિર, મહેન્દ્ર, મજાજ, પ્રેમધવન, ઈસ્મત ચુગતાઈ, વિશ્વામિત્ર, આદિલ આઝાદીનાં ગીતો લલકારી રહ્યાં હતાં. મજાજ મને પકડીને વારંવાર ટોળામાં ઘસડી જતા હતા. જ્યાં બધા નાચતા હતા, ગાતા હતા. ઝૂમ બરાબર ઝૂમ. અને મને કહેતા હતા – ‘નાચો કૃષ્ણ નાચો, જુઓ, આજે તો યમુનાતટે ગોપીઓ ઘેલી બની છે.’ અને જ્યારે મને નાચતાં ન આવડતું ત્યારે ધતતેરી કહીને મારાથી અલગ થઈ જતા. પછી બંને હાથ ઊંચા કરીને એવું કંઈ કરતા કે અમે બધા હસી હસીને બેવડ વળી જતા હતા.
અમારું સરઘસ જેમાં હજારેક લોકો હશે. ગોવાલિયા ટૅંકથી આગળ વધતું વધતું ફલોરા ફાઉન્ટન તરફ ચાલ્યું. ચાલતાં ચાલતાં કલાકો નીકળી ગયા. જ્યારે લોકો એકબીજાને ભેટે ત્યારે તો ખાસ કંઈ તકલીફ પડતી નથી. પણ જ્યારે ટોળાનાં ટોળાં એકમેકને ભેટે ત્યારે ભારે તકલીફ ઊભી થાય છે. એટલે રસ્તામાં અટકી અટકીને ચાલવું પડતું હતું. ક્યાંક ચાપાણી થતાં તો ક્યાંક કોફી. ફલોરા ફાઉન્ટન સુધી જતાં જતાં પગ થાકી ગયા પણ જુસ્સો એવો ને એવો હતો. ત્યાંથી પછી અમે અલગ અલગ ટુકડીઓમાં વહેંચાઈ ગયા. એમ થયું કે શહેરમાં બીજે પણ જઈએ, ત્યાંની રોનક પણ જોઈએ. અમે લોકો ક્રાફડ માર્કેટ ગયા. ત્યાંથી મહોમ્મદઅલી રોડ ગયા. અહીં ત્રિરંગા ઝંડાની શોભા અનોખી જ હતી. ક્યાંક ક્યાંક પાકિસ્તાની ધ્વજો પણ દેખતા હતા. અહીં લોકો બંને દેશની આઝાદી માટે દુઆઓ માગી રહ્યા હતા. અહીં હજુ પેલા વિવાદની શરૂઆત નહોતી થઈ જેને કારણે પછીથી બંને દેશો વચ્ચે ચચ્ચાર યુદ્ધો થયાં.
મહોમ્મદઅલી રોડથી અમે પ્રાર્થનાસમાજ તરફ ગયા. જ્યાં ગુજરાતીઓની વસ્તી છે. લોકો ત્યાં ગરબા ગાતા હતા. દાંડિયારાસ રમતા હતા. ત્યાંથી એક ટુકડી ઓપેરાહાઉસ તરફ ગઈ. જ્યાં મોટરના સ્પેરપાર્ટ્સ વેચનારા પંજાબી ભાઈઓએ ભાંગડા નૃત્યની જમાવટ કરી હતી. બીજી ટુકડી ફારસ રોડ તરફ ગઈ. ત્યાં પણ પ્રત્યેક નાચનારીએ પોતપોતાની બારી પર ત્રિરંગો ઝંડો લગાડી દીધો હતો. ઝરૂખાવાળીઓએ પોતાનો ઝરૂખો શણગારી દીધો હતો. જેઓ આખો દિવસ અને આખી રાત પ્રાણીબાગનાં પશુઓની જેમ પોતપોતાના માળામાં ભરાઈ રહે છે, તેઓ પણ આજે તો ચચ્ચાર, છ-છ કે આઠદસનાં ઝૂમખાંમાં નીકળી પડી હતી. હાથમાં ત્રિરંગો ઝંડો પકડીને ‘ઈન્કિલાબ જિન્દાબાદ’નાં સૂત્રો પોકારી રહી હતી. મને હસવું આવ્યું. મેં આદિલ રશિદને પૂછ્યું :‘અલ્યા, આ કેવો ઈન્કિલાબ ?’આદિલ રશિદ ભારે નટખટ. મારો હાથ દબાવીને કહે, ‘આ તો બધા ઢોંગ છે ઢોંગ. નક્કામી ડોળ કરે છે દેશભક્તિનો. ઊભો રહે. હમણાં તને બતાવું….’ કહી એ ચાલતાં ચાલતાં થોભી ગયો. એક જણ તરફ જોઈને એણે કહ્યું : ‘કેમ છે ?’આજે એણે વાસંતી સાડી પહેરી હતી. કપાળે કંકુનો સરસ ચાંલ્લો કર્યો હતો. ધીમેથી કહે : ‘જા, જા હવે. આજે ધંધો બંધ છે.’ આદિલ રશિદ એમ હાર માને તેવો ક્યાં હતો ?કહે, ‘ભાવ શું છે એ તો કહે ?’‘પાંચ રૂપિયા.’‘દસ આપું. પણ આજે જ…’‘ના.’‘વીસ.’‘ના.’‘પચાસ.’એના ચહેરા પર લાલચની એક રેખા દેખાઈ પણ પછી અદશ્ય થઈ ગઈ. મક્કમતાથી કહેવા લાગી : ‘આજે તો પચાસ શું, પચાસ લાખ પણ નઈ એટલે નઈ…’ આદિલનો ચહેરો જોવા જેવો હતો. મારો પણ. કહેવાનો અર્થ, આજે દરેકને મન ઉત્સવનો દિવસ હતો. થોડીક ક્ષણો સુધી અમે ચૂપચાપ ચાલ્યા કર્યા. નજર સામે એ છોકરીનો ચહેરો દેખાવા લાગ્યો. શ્યામ, શીતળાના ડાઘાવાળો, ભૂખ્યો. ક્યાંય સુધી કંઈ ચેન ન પડ્યું. કદાચ છેલ્લાં પચાસ વરસની આઝાદી માટેના સંઘર્ષની દાસ્તાન અમારા હૃદયમાં ઘૂમરાવા લાગી. લાખ્ખો લોકોએ પોલીસના ડંડા ખાધા હતા, હજ્જારો લોકો જેલમાં ગયા હતા, કેટલાક ફાંસીને માંચડે પણ ચડ્યા હતા. પણ….. પણ….’
સાંજ થઈ ગઈ. રાત પણ થઈ ગઈ. પણ મુંબઈગરાઓનો ઉત્સાહ ઓછો ન થયો. જ્યાં જુઓ ત્યાં દરિયાનાં મોજાંની જેમ લોકો નાચતા હતા. કૂદતા હતા, ઊછળતા હતા. એમાં મરાઠાઓ હતા, ગુજરાતીઓ હતા, પંજાબીઓ હતા, મલયાલયીઓ હતા. તેલુગુભાષીઓ, તામિલભાષીઓ અને બંગાળીઓ પણ હતા. તે દિવસે જેણે મુંબઈ જોયું હશે તેણે આખા ભારતને આઝાદ થતું જોઈ લીધું હશે.

સમયથી વધારે તને મળીશ નહીં...

સમયના કોઈ ઈજારે તને મળીશ નહીં,ઘરે હું સાંજ સવારે તને મળીશ નહીં.
મુકામ હરઘડી બદલાતો હોય છે મારો,નિરાંત સાંપડે ત્યારે તને મળીશ નહીં.
ભટકતી લાશ છું મઝધારમાં જ અટવાઈશ,હું ફીણ થઈને કિનારે તને મળીશ નહીં.
તને નિરાંતનો નિશ્ચિત સમય ને દિન આપીશ,ગમે ત્યાં રસ્તે – બજારે તને મળીશ નહીં.
મરણની એ ઘડી નજદિક જણાય છે નીલેશ સમયથી હુંય વધારે તને મળીશ નહીં.

કી-બોર્ડ પર મૂળાક્ષરો ક્રમ પ્રમાણે કેમ હોતા નથી ?

ટાઈપરાઈટરની શોધ થઈ ત્યારે મૂળાક્ષરો એ, બી, સી, ડી ના ક્રમમાં જ ગોઠવાયેલા હતા. પણ તે ચાલે એમ ન હતું. કેમ કે ઘણા અંગ્રેજી શબ્દો ટાઈપ કરતી વખતે મૂળાક્ષરની દાંડી એકબીજા સાથે ટકરાતી હતી. અને પરસ્પર ચોંટી પણ જતી હતી. અને ટાઈપિંગનું કામ ધીમું પડી જતું હતું. પરિણામે અંગ્રેજી શબ્દોમાં વધુ ભાગે ક્યા મૂળાક્ષરો એક પછી એક રિપિટ થાય છે તેનું સંશોધન કરવામાં આવ્યું. આ જાતના મૂળાક્ષરોની દાંડીને એકબીજાથી જુદી રાખવા તેમની વચ્ચે અંતર રાખવામાં આવ્યું. અને કી-બોર્ડની ગોઠવણ સદંતર બદલવામાં આવી. પણ આ ગોઠવણ સગવડભરી ન હતી. કેમ કે વધુમાં વધુ કી દબાવવાનું કામ કમજોર આંગળીઓ પર આવતું હતું. તો પણ QWERTY એ જ કી-બોર્ડ દુનિયાભરમાં વપરાવા લાગ્યું. (આ કી-બોર્ડ પર શરૂઆતના મૂળાક્ષરો Q, W, E, R, T, Y વગેરેના ક્રમમાં ગોઠવેલા હોય છે, તેથી તેનું એવું નામ પડ્યું છે.) ટાઈપરાઈટર પછી કોમ્પ્યુટર શોધાયું. જેમાં દાંડી જેવું કશું ન હતું. આથી દરેક કીનું સ્થાન કોમ્પ્યુટર ઑપરેટરને માફક આવી શકે એવું રાખી શકાત. છતાં ટાઈપિસ્ટ પણ ફરી તાલીમ લીધા વગર કોમ્પ્યુટર પર કામ કરી શકે એટલે QWERTY નું અગવડભર્યું કી-બોર્ડ ચાલુ રાખવામાં આવ્યું, જે હવે બદલાય એમ નથી.

એરકન્ડિશનરનો કુલિંગ પાવર ટનમાં કેમ છે ?

એરકન્ડિશનર એ ઉષ્મા (ગરમી)ને નાબૂદ કરતું યંત્ર છે. બંધ ઓરડામાં રહેલી હવાની ગરમીને શોષી લેવાનું તે કામ કરે છે. અને આ ગરમી બ્રિટીશ થર્મલ યુનિટ (બી.ટી.યુ.)માં મપાય છે. ધારો કે ઓરડામાં 1 ઘનફૂટ રાંધણ ગેસ બાળ્યો હોય તો એ દહન 1000 બી.ટી.યુ. બહાર કાઢે છે. આ ગરમી બરફના એક નાના ટુકડાને બહુ જલદી ઓગાળી નાખે. જો બરફનો ટુકડો 1 ટનનો હોય તો 24 કલાકમાં તેને ઓગાળી નાખવા માટે અંદાજે 288000 બી.ટી.યુ. જેટલી ગરમી જરૂરી છે. એટલે કે 1 કલાકના 12000 બી.ટી.યુ. થાય. એટલે એરકન્ડિશનરનું જે મોડેલ દર કલાકે ઓરડામાંની 12000 બી.ટી.યુ. ગરમીને ખેંચી બહાર ફેંકી શકે તે 1 ટનની ક્ષમતાનું ગણાય છે. જો 2 ટનનું એરકન્ડિશનર હોય તો એ દર કલાકે 24000 બી.ટી.યુ. ગરમી બહાર કાઢે છે.

આંખ સતત પલકારા કેમ માર્યા કરે છે ?

કુદરતે આંખનાં પોપચાંને અનેક કામ સોંપ્યા છે. પહેલું કામ લેન્સ જેવા ડોળાને ચોખ્ખા રાખવાનું છે. કેમેરામાં સ્પષ્ટ દ્રશ્ય ઝીલવા માટે જેમ કાચના લેન્સને સ્વચ્છ રાખવો પડે છે તેમ આંખનો કુદરતી લેન્સ પણ હંમેશાં ચોખ્ખો રહેવો જોઈએ. આથી પોપચાનો દરેક પલકારો ડોળા પર બાઝતા રજકણો જેવા કચરાને સાફ કરે છે. બીજું એ કે જો ડોળા ભીનાં ન રહે તો હવાના ઑક્સિજનને શોષી શકે નહિ. શરીરના બધા અવયવોમાં માત્ર આંખનાં ડોળાને લોહી દ્વારા ઑક્સિજન મળતો નથી. એટલે તે પુરવઠો બારોબાર હવા દ્વારા મેળવવો પડે છે. ઈજા થવાનું કે ઝાપટ વાગવાનું જોખમ હોય ત્યારે પણ ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં બીડાઈ જતા પોપચાં આંખોને રક્ષણ આપે છે. આવાં કાર્યૉ માટે જ કુદરતે પોપચાંને આપોઆપ પલકારા માર્યા કરે એવાં બનાવ્યા છે. માણસની આંખનાં પોપચાં સરેરાશ પાંચ સેકન્ડે 1 પલકારો કરે છે.

આંખ સતત પલકારા કેમ માર્યા કરે છે ?

કુદરતે આંખનાં પોપચાંને અનેક કામ સોંપ્યા છે. પહેલું કામ લેન્સ જેવા ડોળાને ચોખ્ખા રાખવાનું છે. કેમેરામાં સ્પષ્ટ દ્રશ્ય ઝીલવા માટે જેમ કાચના લેન્સને સ્વચ્છ રાખવો પડે છે તેમ આંખનો કુદરતી લેન્સ પણ હંમેશાં ચોખ્ખો રહેવો જોઈએ. આથી પોપચાનો દરેક પલકારો ડોળા પર બાઝતા રજકણો જેવા કચરાને સાફ કરે છે. બીજું એ કે જો ડોળા ભીનાં ન રહે તો હવાના ઑક્સિજનને શોષી શકે નહિ. શરીરના બધા અવયવોમાં માત્ર આંખનાં ડોળાને લોહી દ્વારા ઑક્સિજન મળતો નથી. એટલે તે પુરવઠો બારોબાર હવા દ્વારા મેળવવો પડે છે. ઈજા થવાનું કે ઝાપટ વાગવાનું જોખમ હોય ત્યારે પણ ઘડીના છઠ્ઠા ભાગમાં બીડાઈ જતા પોપચાં આંખોને રક્ષણ આપે છે. આવાં કાર્યૉ માટે જ કુદરતે પોપચાંને આપોઆપ પલકારા માર્યા કરે એવાં બનાવ્યા છે. માણસની આંખનાં પોપચાં સરેરાશ પાંચ સેકન્ડે 1 પલકારો કરે છે.

ડૉક્ટરો પ્રિસ્ક્રિપ્શનના આરંભે Rx કેમ લખે છે ?

ડૉક્ટરો પોતાના દરદી માટે દવાનું નામ લખતા પહેલાં શુભેચ્છા વ્યક્ત કરવા Rx સંજ્ઞા વાપરે છે. પ્રાચીન સમયમાં રોમના પ્રજાજનો ગુરુને એટલે કે જ્યુપિટરને દેવ તરીકે પૂજતા અને ત્યાર પછી મધ્યયુગમાં તબીબો એવું માનતા થયા કે માણસના સ્વાસ્થ્ય પર જ્યુપિટર ગ્રહ બહુ મોટી અસર કરે છે. આથી રોમનોએ ગુરુ માટે જે સંજ્ઞા પસંદ કરેલી તે ડૉક્ટરો તેમના પ્રિસ્ક્રિપ્શનમાં લખવા માંડ્યા. એ પછી તો ‘ગુરુ તમને જલદી સાજા કરે.’ એવી શુભેચ્છા દર્શાવવા માટે Rx લખવાનો કાયમી ધારો પડી ગયો. જ્યુપિટરની મૂળ સંજ્ઞા સહેજ જુદી છે. જે ચિત્ર દોરવામાં મુશ્કેલી પડે. એટલે Rx લખીને તેઓ પોતાનું કામ સહેલું બનાવે છે.

ડૉક્ટરો પ્રિસ્ક્રિપ્શનના આરંભે Rx કેમ લખે છે ?

ડૉક્ટરો પોતાના દરદી માટે દવાનું નામ લખતા પહેલાં શુભેચ્છા વ્યક્ત કરવા Rx સંજ્ઞા વાપરે છે. પ્રાચીન સમયમાં રોમના પ્રજાજનો ગુરુને એટલે કે જ્યુપિટરને દેવ તરીકે પૂજતા અને ત્યાર પછી મધ્યયુગમાં તબીબો એવું માનતા થયા કે માણસના સ્વાસ્થ્ય પર જ્યુપિટર ગ્રહ બહુ મોટી અસર કરે છે. આથી રોમનોએ ગુરુ માટે જે સંજ્ઞા પસંદ કરેલી તે ડૉક્ટરો તેમના પ્રિસ્ક્રિપ્શનમાં લખવા માંડ્યા. એ પછી તો ‘ગુરુ તમને જલદી સાજા કરે.’ એવી શુભેચ્છા દર્શાવવા માટે Rx લખવાનો કાયમી ધારો પડી ગયો. જ્યુપિટરની મૂળ સંજ્ઞા સહેજ જુદી છે. જે ચિત્ર દોરવામાં મુશ્કેલી પડે. એટલે Rx લખીને તેઓ પોતાનું કામ સહેલું બનાવે છે.

બૉસ, આ ગુજરાત છે !

અહીં પ્રેમ કેરો સાદ છે,
પ્રભુજીનો પ્રસાદ છે,
ને પ્રકૃતિનો વરસાદ છે!
બૉસ, આ ગુજરાત છે!

અહીં નર્મદાનાં નીર છે,
માખણ અને પનીર છે,
ને ઊજળું તકદીર છે!
યસ, આ ગુજરાત છે!

અહીં ગરબા-રાસ છે,
વળી જ્ઞાનનો ઉજાસ છે,
ને સોનેરી પરભાત છે,
અલ્યા, આ ગુજરાત છે!

અહીં ભોજનમાં ખીર છે,
સંસ્કારમાં ખમીર છે,
ને પ્રજા શૂરવીર છે!
કેવું આ ગુજરાત છે!

અહીં વિકાસની વાત છે,
સાધુઓની જમાત છે,
ને સઘળી નાત-જાત છે,
યાર, આ ગુજરાત છે!

અહીં પર્વોનો પ્રાસ છે,
તીર્થો તણો પ્રવાસ છે,
ને શૌર્યનો સહવાસ છે!
દોસ્ત, આ ગુજરાત છે!

જીવતા ભુત્ત...

એક વખત બે ભૂત એક બિજા સાથે વાત કરી રહ્યા હતા. પહેલુ ભૂત બિજા ભૂત ને : તારુ મોત કેવી રીતે થયું હતુ ?
બિજુ ભૂત : મારું મોત તો ઠંડી ના લીધે થયુ હતુ.
પહેલુ ભૂત : એ કેવી રીતે ?
બિજુ ભૂત : હું એક વાર ફ્રીઝ માં પુરાઇ ગયો હતો અને પછીલાંબા સમય સુધી એમા જ રહેવા થી હું મ્રુત્યુ પામ્યો હતો.
પહેલુ ભૂત : તો તારો ઠંડી થી મરવા નો અનુભવ કેવો રહ્યો ?
બિજુ ભૂત : પહેલા તો ફ્રીઝ માં બેઠો ત્યારે મને સારુ લાગ્યું.પછી ઠંડી ધીરે ધીરે વધારે લાગવા માંડી. પછી તો મારી આંખસામે ધીરે ધીરે અંધારા આવવા લાગ્યા. મને ગભરામણ થવાલાગી. અને પછી હું મ્રુત્યુ પામ્યો.
બિજુ ભૂત પહેલા ભૂત ને : તારુ મ્રુત્યુ કેવી રીતે થયુ હતુ ?
પહેલુ ભૂત : મારુ મોત હાર્ટ એટેક થી થયુ હતુ.
બીજુ ભૂત : ઓહ્હ્હ.... પણ તને હાર્ટ એટેક કેમ આવ્યો હતો ?
પહેલુ ભૂત : ખરેખર એમા એમ હતુ કે.... મને એક દીવસ ખબરપડી કે મારી પત્ની નું બિજા કોઇ સાથે લફડુ છે. અને એ વ્યક્તિઅત્યારે મારા ઘરમાં છે. એટલે હુ તરત જ ઉતાવળે મારા ઘરેગયો. ત્યા મેં બહાર કોઇના બુટ પડેલા જોયા. એટલે મને ખાતરીથઇ ગઇ કે એ વ્યક્તિ મારા ઘરમાં જ છે. એટલે હુ તરત જ દોડીને ફટાફટ દાદરા ચડી ને ઉપર બેડરૂમ માં ગયો. પણ ત્યાંમારી પત્ની એકલીજ હતી એટલે હું દોડી ને બાથરૂમ માં જોવાગયો પણ એ ત્યાં પણ નહતો. એટલે પછી મે એને શોધવા માટેઆખા ઘર માં દોડાદોડ કરી મુકી જેના લીધે મને હાર્ટ એટેકઆવ્યો.
બિજુ ભૂત : તે ફ્રીઝ માં જોયું હતુ ?
પહેલુ ભૂત : ના.
બિજુ ભૂત : તો પછે તારે ફ્રીઝ માં જોવુ હતુ ને... તે જોયુ હોત તોકદાચ આજે આપણે બન્ને જીવતા હોત ....

રેસિંગની કાર અવાજ કેમ વધુ કરે છે ?

રેસિંગની કારનો અવાજ અન્ય કારો કરતાં અનેકગણો વધુ હોય છે. સામાન્ય મિકેનિક એવું કારણ આપશે કે રેસિંગની કારનું 700-800 હૉર્સ પાવરનું એન્જિન સામાન્ય મોટર કરતાં સાત-આઠગણું બળવાન હોવાથી બહુ ઘોંઘાટ કરે. પણ ખરો મુદ્દો સાયલન્સરનો છે. મોટરના એન્જિનમાં પેટ્રોલ કે ડીઝલ જેમ બળે તેમ નકામો ગરમ વાયુ એક્ઝોસ્ટ વાટે બહાર ફેંકાતો રહે છે. જોકે, મોટાભાગની રેસિંગ કારમાં મિથાનોલ વપરાય છે. આ ઝંઝાવાતી વાયુ સખત દબાણ સાથે બહાર નીકળી ઘોંઘાટમય અવાજ પેદા કરે છે. જેને શાંત કરવા દરેક મોટરમાં સાયલેન્સર ફીટ કરવું પડે છે. સાયલેન્સરમાં અનેક ખાના હોય છે. જેમાંથી સખત વાયુના પ્રવાહને પસાર થવું પડે છે. અને સાયલેન્સરમાંના ખાના આ વાયુની ગતિને ધીમી પાડે છે. અને બહાર નીકળતો અવાજ એકદમ ઘટી જાય છે. પણ રેસિંગની કાર માટે સાયલેન્સરનો ગેરફાયદો એ બને કે એન્જિનની કાર્યક્ષમતા થોડીક ઘટે. કેમ કે રીવર્સમાં વાયુનું જે દબાણ થાય તેના ધક્કાનો એન્જિને સામનો કરવો પડે છે. એટલે મોટરની સ્પીડ જરાક ઘટી જાય. પણ રેસમાં ભાગ લેતી કારનો મહત્તમ વેગ સહેજ પણ ઓછો થાય તે ન ચાલે. એટલે રેસિંગની કારના એકઝોસ્ટ જોડે સાયલેન્સર ફીટ કરવામાં આવતું નથી

ડાહયો દીકરો

ઘેર મહેમાનો આવેલા હતા. તેમની હાજરીમાં પિતાએ પુત્રને પૂછ્યું :
‘બેટા, તારા આ બૂટ તું ક્યાંથી લઈ આવ્યો ?’
‘મંદિરેથી ચોરી કરીને…’ દિકરો બોલ્યો.
‘જોયું ને ! મારો દીકરો ચોરી કરે, પણ ખોટું તો કદિયે ન બોલે !’ પિતાએ ઈજ્જત બચાવવા કેસરિયાં કરતાં કહ્યું.

બીમાર દર્દી

ડૉક્ટર (દર્દીને) : ‘મેં જે દવાનાં પડીકાં તમને મધ સાથે લેવાનાં કહ્યાં હતાં તેનાથી તમને કંઈ ફાયદો થયો ?’
દર્દી : ‘તમે પડીકાં જરા પાતળા કાગળમાં બાંધજો.’
ડૉક્ટર : ‘કેમ ?’
દર્દી : ‘બહુ જાડા કાગળનું પડીકું ગળે નથી ઊતરતું !

માણસને બગાસાં કેમ આવે છે ?

બગાસું આવવાનું વૈજ્ઞાનિક કારણ હજુ પણ સંશોધનનો વિષય છે. છતાં અત્યાર સુધીનાં શોધનમાં અમુક તથ્યો બહાર આવ્યા છે. દિવસના અંતે માણસ થાકે ત્યારે તેના સ્નાયુઓ શિથિલ થતાં શ્વાસોશ્વાસ આપમેળે ધીમો પડે છે. પુખ્ત વયના માણસને દર મિનિટે છ લીટર હવા જોઈએ. તેમાંની 15% હવા એકલું મગજ વાપરી નાખે છે. માટે એ હવાનો પુરવઠો તેને પહોંચાડવા દર મિનિટે 0.85 લીટર જેટલું લોહી મગજમાં ફરી વળે છે. શ્વાસોચ્છવાસનો દર ઘટી જતાં મગજને ગૂંગળામણ થાય એટલે તે બગાસાનો સંકેત આપે છે. અને ઊંડો શ્વાસ લેવા માટે ફેફસાને આદેશ મોકલે છે. ત્યાર બાદ આવતું સરેરાશ બગાસું 5.5 સેકન્ડ સુધી ચાલુ રહે છે. જો એક બગાસાથી મગજને રાહત ન થાય તો બીજું, ત્રીજું અને ચોથું બગાસું પણ આવે છે. ઉપરાઉપરી બગાસાં ખાવા પડે તે ઊંઘ આવવાનો સંકેત છે. ઊંઘ આવ્યા પછી શરીરનું તંત્ર વધારે ઑક્સિજન માગતું નથી. એટલે સામાન્ય રીતે દિવસના સમયમાં બગાસાં આવતાં નથી. સિવાય કે કોઈ કામ કંટાળાજનક લાગતું હોય

એલ્યુમિનિયમ ફોઈલમાં વસ્તુ ગરમ કેમ રહે છે ?

એલ્યુમિનિયમ ધાતુ ગરમીની સુવાહક ગણાય છે. તેમ છતાં એલ્યુમિનિયમ ફોઈલમાં મૂકેલી ખાદ્યસામગ્રી લાંબા સમય સુધી ગરમ રહી શકે છે. એલ્યુમિનિયમ ધાતુ ગરમીની સુવાહક હોવાથી એવું માનવાને મન થાય કે આંતરિક ગરમીને તેની આરપાર નીકળી ખુલ્લી હવામાં ભળી જતાં વાર ના લાગે. આમ છતાં પોલિશ કરેલી એલ્યુમિનિયમ ફોઈલનો ગુણધર્મ જુદો છે. ગરમીને તે પરિવર્તિત કરી જાણે છે. ગરમીનાં મોજાંને તે પરાવર્તિત કરી પાછા મોકલે છે. ફોઈલના બંધ પેકેટમાં કેદ પુરાયેલી ગરમી તેને કારણે બહાર નીકળી શક્તી નથી. એટલે ખાદ્યસામગ્રી પણ જલદી ઠંડી પડી જતી નથી

રામુ ચોર

રામુને ચોરીના આરોપસર કોર્ટમાં જવું પડ્યું.
જજ : ‘રામુ, તું કહે છે કે તેં એક જ સાડી ચોરી છે; તો પછી તેં દુકાનમાં પાંચ વાર ધાડ કેમ મારી હતી ?’
રામુ : ‘સાહેબ, શું કરું ? મારી પત્નીને કલર, ડિઝાઈન વગેરે તેના બ્લાઉઝ સાથે મેચ કરવા હતા !’

બાપુ

"બાપુ" એક વાર લોટો લઇ ને જંગલ જવા નીકળ્યાપાછા વળતા ગામ ના પાદરે એક જુવાનીયાએપુછ્યુ..;- કાં બાપુ આપણા ગામ નો સીમાડો આટલો મોટો સે ઇ મુકી ને આપ પર-ગોમ ના સીમાડા મોં લોટો લૈ ને કાં જાવ?? બાપુ ;- બેટા આપણા ગોમ મોં તો હઉ ને ખબર જ સે , પણ બાજુ ના ગામ વાળાઓ ને ય ખબર પડે ને??? કે "બાપુ" ખાધે-પીધે સુખી સે ...

ઉપવાસ કેમ કરવામાં આવે છે ?

આ પ્રશ્નનો ઉત્તર મેળવતાં પહેલાં ‘ઉપવાસ’ શબ્દનો અર્થ જાણી લઈએ. ‘ઉપ’ એટલે સમીપે – નજીક અને ‘વાસ’ એટલે રહેવું. ઉપવાસ એટલે નજીક રહેવું. તો બીજો સવાલ એ ઊઠે છે કે કોની નજીક રહેવું ? તો તેનો જવાબ છે કે એ પરમતત્વની નજીક રહેવું જેણે આ સકળ સંસારને સ્વયંસંચાલિત રીતે હર્યોભર્યો રાખ્યો છે. બહુ સાદા શબ્દોમાં કહીએ તો ઉપવાસ એટલે પરમાત્માની સમીપ રહેવા માટે ફાળવેલો સમય.

બાબા

સેલ્સમેન : ‘તમે કઈ કંપનીનો સાબુ, પેસ્ટ, ટુથબ્રશ અને શેવિંગ ક્રીમ વાપરો છો ?’
રમેશ : ‘બાબાનો સાબુ, બાબાની પેસ્ટ, બાબાનું ટુથબ્રશ અને બાબાની શેવિંગ ક્રીમ.
સેલ્સમેન : ‘શું આ ‘બાબા’ બહુ મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય કંપની છે ?’
રમેશ : ‘ના… ના, બાબા તો મારો રૂમ પાર્ટનર છે…’

એક માણસ પોપટ ખરીદવા દુકાને ગયો. એણે દુકાનદારને ભાવ પૂછ્યો :

દુકાનદાર : ‘જમણી બાજુનો પોપટ રૂ. 2000માં.’

ગ્રાહક : ‘એને શું આવડે છે ?’

દુકાનદાર : ‘એને કોમ્પ્યુટર આવડે છે.’

ગ્રાહક : ‘ડાબી બાજુનો પોપટ કેટલાનો ?’

દુકાનદાર ; ‘એનો ભાવ રૂ. 5000.’

ગ્રાહક : ‘એને શું આવડે છે ?’

દુકાનદાર : ‘એ પ્રોગ્રામિંગ જાણે છે.’

ગ્રાહક : ‘ને આ ત્રીજો જે વચ્ચે છે તે ? એને શું આવડે છે ?’

દુકાનદાર : ‘એનો ભાવ રૂ. 10,000. પ્રમાણિકતાથી કહું તો મેં એને કદી કંઈ કરતા જોયો નથી. પરંતુ બાકીના બે પોપટ એને ‘બોસ’ કહે છે !’

પ્રેમાળ પતિ

ક્લબમાં બાવન પાનાંની રમત જોરદાર જામી છે ત્યાં ટેબલ પર પડેલા એક મોબાઈલની રીંગ વાગે છે.
રમતમાં મશગુલ એવો એક અઠંગ ખેલાડી ફોન લેવા માટે સ્પિકર ફોન ચાલુ કરીને હાથમાં પત્તાં રમાડતાં વાત શરુ કરે છે…
ખેલાડી - “એલાવ…”
સામે છેડે - “વ્હાલા, તું ક્લબમાં છો?”
ખેલાડી - “હા”
સામે છેડે - “હું અહીં મૉલમાં ખરીદી કરવા આવી છું અને મને જરી ભરતથી ભરેલી સાડી ગમી ગઈ છે,
રૂ. ૫,૦૦૦ કહે છે લઈ લઉં?”
ખેલાડી - “લઈ લે ને, વહાલી, એમાં પુછવાનું હોય કાંઈ?”
સામે છેડે - “ઝવેરીનો ફોન આવ્યો તો, તેની પાસે નવી ડિઝાઈનના ડાયમંડસેટ આવ્યા છે, પસંદ પડે
તો એકાદ લઈ લઉં?”
ખેલાડી -”શું રેંજમાં છે?”
સામે છેડે - “લાખ સવા લાખ સુધી થઈ જશે…”
ખેલાડી - “તારી ખુશી માટે સવા લાખ મંજુર છે..”
સામે છેડે - “ગાડીની ડિસ્કાઉન્ટ ઓફરનો આજે છેલ્લો દિવસ છે મારા માટે…”

ખેલાડી - ‘વ્હાલી આજે હું બહુ ખુશ છું, તેને જોઇતો મોડલ આજે જ નોંધાવી જે, કિંમતની ચિંતા ન કરતી”
સામે છેડે - સારું, રાતે વહેલા ઘરે આવજો, આઈ લવ યુ.”
ખેલાડી - “આઈ લવ યુ ટુ!”
ફોન મૂકાઈ ગયો, બધા ખેલાડી રમત છોડી તેની સામે જોઈ રહ્યા હતા અને વિચારતા હતા કે વાહ ! આને ખરો પતિ કહેવાય !

- ત્યાં તેણે સ્મિત સાથે બધાને પૂછ્યું - “આ કોનો મોબાઈલ છે?”

જો તમારે સફળતા પ્રાપ્ત કરવી હોય તો તમારી પાસે પ્રચંડ ખંત અને દઢ ઈચ્છાશક્તિ હોવાં જોઈએ.

— સ્વામી વિવેકાનંદ

બૅન્ક ખાતુ (બી હેપ્પી)

એક ગામડા ગામનો માણસ એક બૅન્કમાં લોન લેવા માટે ગયો. એણે જઈને બૅન્કના અધિકારીને વાત કરી. અધિકારીએ પૂછ્યું : ‘બૅન્ક મેં ખાતા હૈ ?’‘

ના સાહેબ, ખાવાપીવાનું તો ઘરે જ રાખ્યું છે, બૅન્કમાં નહીં.’ ભોળા ગામડિયાએ જવાબ આપ્યો !

મામુ બનાવિને....

દિલ મા વસાવિ હતિ એને જાનુ બનાવિને...
દિલ મા વસાવિ હતિ એને જાનુ બનાવિને....

ને એ બેવફા ચાલિ ગઈ મને મામુ બનાવિને....

ચાલ જીંદગી થોડુ બેસીએ.......

વિદાય લીધી પાનખરે,વસંતની મોસમ આવી ગઈચારે તરફ હતો ઉજાસ પણ,આંખ સામે એ અંધારી રાત આવી ગઈજે કહેવી નહોતી એ,વાત હોઠ પર આવી ગઈનથી ભુલાયા જે,તેમની અચાનક યાદ આવી ગઈફરી પાછી આંખની સામે,એ અંધારી રાત આવી ગઈયાદ આવી ગઈને, આંખોના રણમાં એ વરસાદ લાવી ગઈચાલ જીંદગી થોડુ બેસીએ હવે,મારા કરતા તુ વધારે થાકી ગઈ.